Xitsonga

I Mina
Do endla
Go famba
He yena
Me mina
My mina
No E-e
On eka
Or kumbe
So kutani
Up henhla
We hina

Easy words

3 letter words

Act nawu
Add katsa
Age vukhale
Aim korola
Air moya
All hinkwaswo
And na
Ant ant
Any xihi na xihi
Ask vutisa
Bad biha
Big lexikulu
Buy xava
Cry rila
Dam damu
Die lova
Dry oma
End makumu
Ear ndleve
Eat dyana
Egg tandza
Eye tihlo
Fat mafurha
Fly haha
Fun tsakisa
Get kuma
God xikwembu
Hen huku
Hot hisa
Job ntirho
Leg nenge
Lie vunwa
Low hansi
Mad penga
Man wanuna
Not ngavi
Now sweswi
New xintshwa
Old khale
Own vun’winyi
Run tsutsuma
Sad swi khomisa gome
Sea lwandle
See vona
Shy nyuma
Sit tshama
Sum ntsengo
Sun dyambu
Tax xibalo xa xibalo
Try ringeta
Use tirhisa
War nyimpi
Wet tsakama
Why hikokwalaho ka yini
Win hlula
Yes Ina
You wena

4 letter words

Also nakambe
Baby n’wana
Back tlhelela
Bake baka
Bald bald
Ball bolo
Bark vukula
Bath hlamba
Beet beet
Bend khotsa
Best antswa
Bird xinyenyana
Bold titshembha
Bone rhambu
Book bukuBuy bestselling books online
Born velekiwa
Both swimbirhi
Busy gingirika
Call vitana
Calm verhama
Care ku khathalela
Come tana
Cost hakelo
Cute saseka
Crow vukuvuku
Dare dare
Dark xinyama
Date siku
Deal ntirhisano
Diet madyelo
Dish ndyelo
Door nyangwa
Down ehansi
Dust ritshuri
Each ha xin’we
Earn vuyeriwa
Easy olova
Edge mahetelelweni
Evil vubihi
Exit huma
Face xikandza
Fact ntiyiso
Fair ringanana
Fake vunwa
Farm purasi
Fast xihatla
Fear nchavo
Feel matitwelo
Find kuma

Fine lulamile
Fish hlampfi
Food swakudya
Fool xiphunta
Free tshunxeka
Frog chela
Full tele
Gape ku pfuleka
Gift nyiko
Girl nhwana
Goat mbuti
Good kahle
Grab vhanganyeta
Grow kula
Half hafu
Hate venga
Head nhloko
Hear twa
Heat hisa
Help pfuna
Here laha
Hide tumbela
High henhla
Hold khomelela
Hole mbhovo
Home kaya
Huge xikulu
Hurt vavisa
Idea kungu
Jump tlula
Just njhe
Kill dlaya
Land phatsama
Last hetelela
Late hlwela
Left ximatsi
Life vutomi
Line ntila
Lion nghala
Long leha
Look vona
Lost lahlekeriwa
Love rirhandzu
Luck nkateko
Lung lung
Many swotala
Meet hlangana
Melt n’oka
Milk ntswamba
Must fanele
Name vito
Near kusuhi
Neat basile
Neck nhamu

Need xilaveko
Next landzelaka
Only ntsena
Pain xivavi
Pair swimbirhi
Park phaka
Path ndlela
Play tlanga
Poor vusweti
Pull koka
Pure tenga
Quit tshika
Quiz xivutiso
Race rixaka
Rain mpfula
Rare talangi
Real ntiyiso
Rent rhente
Rest wisa
Rich rifumo
Ride khandziya
Rise tlakuka
Risk khombo
Room kamara
Rope ntambhu
Rude delela
Sage ntlharhi
Sail tluta
Salt munyu
Same fana
Sand sava
Save hlayisa
Scam vuxisi
Seed mbewu
Seek lava
Self wena n’wini
Sell xavisa
Send rhumela
Shop vhengele
Show kombisa
Sick vabya
Side tlhelo
Site ndhawu
Size sayizi
Skin nhlonghe
Slow nonoka
Soft olova
Soil misava
Some xin’wana

Soon sweswi
Stay tshama
Stop yima
Such ku fana na
Swap cincanisa
Swim khida
Take teka
Talk vulavula
Tall leha
Team xipanu
Tell byela
Tent thende
That sweswo
Then kutani
Thin lala
This lexi
Tide boha
Time nkarhi
Tour rendzo
Town xidorobana
Tree nsinya
Trip rendzo
Turn jika
Ugly biha
Vase mbita
Vein vein
Very swinene
View vona
Wage muholo
Wait yima
Wake pfuka
Walk famba
Wall khumbi
Want lava
Warm kufumela
Warn lemukisa
Weak vevuka
Wear ambala
Week vhiki
Well Swinene
Went yile
What yini
When rini
Wide anama
Wife nsati
Wild nhova
Will ntsakelo
Wind moya
Wine vhinyo
Wish tsakela
Wood rihunyi
Wool wulu
Word rito
Work ntirho
Worm xivungu
Yarn yarn
Your swa wena
Zoom ku kurisa

5 letter words

Above ehenhla
Adapt tolovela
Admit pfumela
Adult munhu lonkulu
After endzhaku
Again nakambe
Agree pfumela
Alert lemukisa
Allow pfumelela
Alone wexe
Along swin’we
Anger hlundzuka
Angle nhlohlwe
Angry hlundzukile
Asset nhundzu
Avoid papalata
Awake pfukile
Aware lemuka
Begin sungula
Birth ku velekiwa
Blood ngati
Brain byongo
Built akile
Bring tisa
Build aka
Camel kamela
Canal canal
Carry rhwala
Cheap xaveka
Cheat kanganyisa
Check cheka
Chest xifuva
Claim xikoxo
Clean basile
Clear rivaleni
Climb khandziya
Close pfala
Cloth lapi
Cloud papa
Color muhlovo
Crime vugevenga
Crowd ntshungu
Crown xidlodlo
Daily siku na siku
Dance cina
Death rifu
Decay bola
Delay hlwela
Devil nala
Dirty thyakile
Dress ambala

Drink nwana
Drive chayela
Dwell nghenelela
Eager hiseka
Eagle gama
Early hi nkarhi
Earth misava
Elder ntswatsi
Empty halata
Enemy nala
Enjoy tiphini
Entry ku nghena
Equal ndzingano
Essay xitsalwana
Event nkhuvo
Every xihi na xihi
Exact kwatsa
Exist kona
Extra engetela
Faith ripfumelo
Fault xihoxo
Fever dari
Field masimu
Final final
Fleet swikepe swa swikepe
Float phaphamala
Flood ndhambhi
Floor hansi
Flour fulawuri
Fluid xihalaki
Focus kongoma
Force nsusumeto
Fraud vuxisi
Fresh tenga
Front mahlweni
Fruit mihandzu
Ghost xipuku
Globe globe ya misava
Going ku famba
Grain ndzoho
Grant nyika
Grass byanyi
Great swikulu
Group ntlawa
Guard rindza
Guest muendzi
Habit ntolovelo
Heart mbilu
Honey Murhandziwa
Horse hanci
House yindlo
Human ximunhu
Ideal fanela
Issue mhaka
Judge ahlula
Knife mukwana

Labor tirha
Ladle ladle ya xirhendzevutani
Large lexikulu
Laugh hleka
Learn dyondza
Leave suka
Legal xinawu
Limit ndzingano
Lunch swakudya swa nhlikanhi
Metal nsimbhi
Mixed swi pfanganisiwe
Money mali
Month n’hweti
Mount ku khandziya
Mouth nomu
Music vuyimbeleri
Maize mavele ya mavele
Naked a nga ambalanga nchumu
Never endleki
Night madyambu
Niece muzala
Noise pongo
Occur humelela
Ocean lwandle
Onion nyala
Offer nyika
Order xileriso
Organ xirho xa xirho
Other xin’wana
Owner n’winyi
Paddy paddy
Panic xitlhavi
Peace ntshamiseko
Place ndhawu
Plant ximila
Price nxavo
Pride manyunyu
Proud nyungubyisa
Prove tikombisa
Quilt vuhlalu
Quick xihatla
Quite miyerile
Raise tlakusa
Reach fikelela
React ku angula
Ready lulamile
Reply hlamula
Right mfanelo
Round rhandzavula
Rural tikoxikaya
Saint mukwetsimi
Scope xikopu
Score nkutlunyo
Sense maimba yo twisisa
Shake dzinginisa
Shape xivumbeko
Share avelana
Sharp kariha
Shrub xihlahla xa xihlahla

Skill xikili
Sleep etlela
Slope xiganga
Small xitsongo
Smell risema
Smile n’wayitela
Snake nyoka
Snore ku rhurhumela
Solid tiyile
Sound mpfumawulo
Space xivandla
Speak vulavula
Speed rivilo
Spend tirhisa
Spent tirhisile
Sperm mbewu ya vununa
Sport ntlangu
Stand yima
Steam nkahelo
Stone ribye
Story xitori
Taste nantswo
Teach dyondzisa
Teeth meno
Thank khensa
There kwalaho
These leswi
Thick bumbula
Thing xilo
Tiger yingwe
Today namuntlha
Total hinkwaswo
Treat khomisa
Trend mahungwini
Tried ringetile
Trust tshembha
Truth ntiyiso
Twice kambirhi
Under ehansi
Upper ehenhla
Urban doroba
Visit endza
Voice rito
Vomit hlanta
Waste tlangisa
Water mati
Wheat n’wahuva
Where kwihi
White basa
Whole hinkwaswo
Woman wansati
World misava
Worst nyanya
Write tsala
Wrong hoxeka
Yield vuyerisa
Young ntsongo
Youth muntshwa

Medium words

6 letter words

Absent xwa
Accept amukela
Admire navela
Advice xitsundzuxo
Almost kwalomu
Always nkarhi hinkwawo
Animal xiharhi
Answer nhlamulo
Appeal xikombelo
Appear humelela
Arrive fikile
Artist n’wavutshila
Assist pfuna
Attack hlasela
Attach namarhela
Attend va kona
Bangle bangle
Before ku nga si
Behind endzhaku
Bellow bellow
Better antswa
Borrow lomba
Bottom tshaku
Broken tshovekile
Budget mpimanyeto
Cancel Khansela
Cancer mfukuzana
Carrot kheroti
Cattle homu
Common fana
Compel ku sindzisa
Corner khona
Couple vumbirhi
Course xivangelo
Create vumba
Custom ntolovelo
Damage onhaka
Dancer mucinci
Danger nghozi
Decade khume ra malembe
Defeat hluriwa
Delete sula
Demand xikoxo
Desire navela
Detail vuxokoxoko
Dinner lalela
Divine nghenelela
Donkey mbhongolo
Double kambirhi
Edible leswi dyiwaka
Effect tshikelela
Either kumbe
Empire mfumo wa mfumo

Energy eneji
Enough enerile
Ensure vona kuri
Entire hinkwaswo
Except handle ka
Expand ndlandlamuxa
Expect langutela
Export rhumela
Extend engetela
Facade facade ya le mahlweni
Family ndyangu
Famous ndhuma
Faulty swi hoxile
Favour tsakela
Female xisati
Fiance murhandzani
Finish hetisa
Flower xiluva
Forest nhova
Forgot rivarile
Freeze gwitsirisa
Friend munghana
Future vumundzuku
Garage garaji
Garden xirhapa
Garlic galiki
Ginger nghembhezi
Global misava ya matiko
Ground misava
Growth ku kula
Health rihanyo
Hidden tumbetile
Honest kuva na ntiyiso
Honour losa
Hostel hostele
Humble tsongahata
Hungry ndlala
Ignore honisa
Impact ntshikelelo
Impure yi nga tenganga
Income muholo
Inform tivisa
Insect xitsotswana
Inside endzeni
Jungle khwati
Kidnap ku tekela vanhu swilo
Kindle ku pfurhetela
Labour tirha
Leader murhangeri
Length vulehi
Letter papila
Liquid xihalaki
Little switsongo

Living ku tshama
Lizard nkolombya
Locate ku kuma
Luxury manyunyu
Making ku endla
Mammal xihadyani lexi mamisaka
Manage fambisa
Manual manyuwali
Market makete
Mental miehleketo
Method ndlela
Middle xikarhi
Monkey nkawa
Mother manana
Muscle tihlampfana
Narrow lala
Native rikwavo
Nature ntumbuluko
Normal ntolovelo
Number nomboro
Object nchumu
Office hofisi
Option ndlela
Parent mutswari
Parrot pharoti
People vanhu
Person munhu
Pickle pickle
Picnic pikiniki
Pigeon tuva
Planet pulanete ya xirhendzevutani
Please kombela
Plenty tala
Police phorisa
Potato zambala
Praise dzunisa
Prayer xikhongelo
Pretty xonga
Prince hosinkulu
Profit bindzula
Proper vukahle
Public rivaleni
Rabbit mpfundla
Recent sweswi
Recipe rhisipi
Record rhekhoda
Reduce hunguta
Regret tisola
Reject ariwa
Remind tsundzuxa
Remove susa
Repair lunghisa
Repeat vuyelela
Return tlhelela
Rotate ku rhendzeleka

Safety vuhlayiseki
Salary muholo
Sample sampulu
School xikolo
Screen xikirini
Script xitsalwana
Scroll scroll
Search secha
Season nguva
Secret xihundla
Secure hlayisa
Select hlawula
Senior lonkulu
Shield xitlhangu
Should fanele
Shower xawara
Silent miyela
Single xin’we
Sister sesi
Smooth rheta
Social vaaki
Speech mbulavulo
Street xitarata
Strong tiya
Sudden xihatla
Summer ximumu
Supply phakela
Talent talenta
Temple tempele
Thread ntambhu
Thrill ku nyanyuka
Throat nkolo
Tittle tittle
Toilet xihambukelo
Tomato tamatisi
Tongue ririmi
Travel teka rendzo
Tunnel mugodi wa mugodi
Turtle mfutsu
Unseen swi nga voniwi
Update pfuxeta
Urgent xihatla
Useful tirhiseka
Vacate vacate
Vacuum xivandla
Vapour vapor
Verify tiyisisa
Virgin ntombhi-nto
Wealth rifumo
Weekly vhiki na vhiki
Weight ntikelo
Winter xixika
Winner muhluri
Wonder hlamala
Worker mutirhi
Writer mutsari
Yearly lembe na lembe

7 letter words

Achieve fikelela
Advance hundzela
Against kanetana
Already nakhale
Ancient khale
Anybody un’wana na un’wana
Approve pasisa
Apology ku kombela ku rivaleriwa
Archive hlayisa
Arrange longoloxa
Arrival fika
Article xitsalwana
Attempt ringeta
Attract koka rinoko
Average ringana
Bandage ku bandhiwa hi bandhi
Barrage barrage ya xirhendzevutani
Barrier xirhalanganyi
Because hikuva
Benefit mbuyelo
Between exikarhi
Cabbage khavechi
Capture khoma
Careful vukheta
Carrier murhwali
Century khume ra malembe
Certain tiyisisa
Chamber kamara ra kamara
Chapter ndzima
Charity tintswalo
Climate maxelo
Coconut khokhonati
Collect landza
College kholichi
Comfort chavelela
Command lerisa
Comment vonelo
Company khamphani
Compare fananisa
Concept xianakanyiwa
Concern xivilelo
Conduct matikhomelo
Confirm tiyisisa
Connect hlanganisa
Contact hlanganisa
Control lawula
Convert hundzuka
Correct lulamisa
Costume xiambalo
Cottage khoteji
Country tiko
Courage vunhenha
Cucumber rhakarhaka
Curious ntsakelo
Declare ku tivisa
Defense vusirheleri
Dentist dokodela wa meno
Deposit dipoziti

Despite hambi
Destiny rendzo
Destroy hlasela
Develop tumbuluxa
Disease vuvabyi
Display kombisa
Disturb kavanyeta
Dynasty vuhosi bya vuhosi
Eagerly hi ku hiseka
Earning ku hola
Eatable leswi dyiwaka
Ecology ikholoji ya ikholoji
Economy ikhonomi
Edition nkandziyiso
Elegant njhingha
Enhance antswisa
Episode xiphemu xa
Example xikombiso
Evening madyambu
Exclude ku hlongola
Explain hlamusela
Explore valanga
Educate dyondzisa
Factory feme
Failure hluleka
Feature xiphemu
Finance timali
Flavour nantswo wa nantswo
Fluency ku khuluka hi ku khuluka
Forever hilaha ku nga heriki
Further kule
Garment xiambalo
General angarhela
Genuine ntiyiso
Glamour ku saseka ka swilo
Grammar ririmi ra ririmi
Grocery girozara
Habitat vutshamo
Harmful onha
Harvest tshovela
Heading nhlokomhaka
Hearing ku twa
Helpful pfuneta
History matimu
Holding ku khoma
Holiday holideyi
Hundred dzana
Husband nuna
Hygiene mbhasiso
Impress tsakisa
Improve antswisa
Include katsa
Initial masungulweni
Inspect ku kambela
Inspire khutaza
Journey rendzo
Justice vululami
Leading ku rhangela
Leather dzovo
Leaving ku famba
Lecture nkulumo ya nkulumo

Liberal ntshunxeko
Lovable ku rhandzeka
Luggage nhundzu
Manager mininjhere
Maximum xiyimo xa le henhla
Meaning nhlamuselo
Measure pima
Medical vutshunguri
Message hungu
Migrant muhlapfa
Mineral timinerali
Minimum xiyimo xa le hansi
Miracle mahlori
Missile xibalesa xa xihahampfhuka
Missing kayivela
Mistake xihoxo
Morning mixo
Mustard mustard
Mystery mahlori
Narrate hlamusela
Natural xa ntumbuluko
Naughty naughty
Neglect honisa
Neither xin’we xa
Nervous ku chava
Network netiweke
Nothing hava
Observe valanga
Opening ku pfula
Operate tirha
Opinion vonelo
Organic organic
Ostrich ximanga xa ximanga
Package phakeji
Painful swi vava
Partial xiphemu xa kona
Passage phaseji
Patient muvabyi
Payment hakelo
Penalty nhlawulo
Pending rindzerile
Penguin penguin ya ximanga
Pension mudende
Perfect vukahle
Perfume swinun’hweriso
Popular ndhuma
Pottery swibya swa vumba
Poverty vusweti
Prevent sivela
Privacy xihundla
Private xihundla
Problem xiphiqo
Produce humelerisa
Propose ringanyeta
Purpose xikongomelo
Quality nkoka
Quickly xihatla
Receive amukela

Regular nkarhi na nkarhi
Related vuxaka
Release humesa
Replace siva
Reptile xihadyani lexi hahaka
Request xikombelo
Respect hlonipha
Respond hlamula
Revenge rihisela
Revenue muholo
Reverse tlhelela endzhaku
Robbery ku phanga
Romance rirhandzu ra rirhandzu
Science sayense
Serious tiyimisela
Servant nandza
Service vukorhokeri
Similar fana
Society vaaki
Sparrow xindzingiri
Special hlawuleka
Stomach khwiri
Student xichudeni
Success humelela
Suggest ringanyeta
Suicide ku tidlaya
Support nseketelo
Suspend ku yimisa
Teacher mudyondzisi
Teenage vuhlangi bya malembe ya kondlo-a-ndzi-dyi
Tension ntlimbano
Tourism vupfhumba
Trouble hlupha
Uniform yunifomo
Utility tirhiseka
Vacancy xivandla xa ntirho
Variety hambana
Vehicle movha
Village tiko
Vintage khale
Victory ku hlula
Violent madzolonga
Visible swi vonaka
Visitor muendzi
Vitamin vitamin
Walking ku famba
Wanting ku lava
Warning xilemukisi
Wealthy rifumo
Weather maxelo
Wedding mucato
Welcome amukela
Welfare nhlayiso
Winning ku hlula
Working ku tirha
Worried vilela
Worship gandzela
Writing ku tsala

8 letter words

Abnormal leswi nga tolovelekangiki
Absolute ku hetiseka
Accepted ku amukeriwile
Accident nghozi
Accuracy kwatsa
Activate ku tirhisa
Addition engetela
Adequate ringanela
Affected ku khumbeka
Alphabet maletere ya maletere
Anything xin’wana na xin’wana
Anywhere kun’wana ni kun’wana
Appraise ku kambisisa
Approach manghenelo
Approval pasisa
Argument phikizana
Assemble hlengeletana
Attitude matikhomelo
Audience vahlaleri
Attorney gqweta
Aviation vutleketli bya swihahampfhuka
Backward ku tlhelela endzhaku
Beginner musunguri
Birthday siku ro velekiwa
Bleeding ku huma ngati
Building muako
Campaign pfhumba
Carriage xigolonyana xa xigolonyana
Children vana
Cleavage ku hambanisiwa
Complete hetisa
Conserve hlayisa
Consider tekela enhlokweni
Consumer muxavi
Continue yisa emahlweni
Criminal vugevenga
Critical nkoka
Daughter nhwana
Decision xiboho
Decrease hunguta
Delicate nantswo
Delivery dilivhara
Delusion ku kanganyisa
Describe hlamusela
Disagree a ndzi pfumelelani na swona
Disallow ku nga pfumeleli
Duration nkarhi

Economic swa ikhonomi
Elephant ndlopfu
Eligible ringanela
Employee mutirhi
Enormous lexikulu
Entrance nyangwa
Envelope mvhilopho
Estimate pimanyeta
Everyday siku na siku
Exercise tiolola
Explicit swi ri erivaleni
Exposure paluxa
External swale handle
Facility xitirhisiwa
Faithful tshembheka
Favorite xirhandzwa
Festival nkhuvo
Flexible olovela
Friction ku hlangana ka swilo
Generate ku vumba
Greeting xeweta
Guardian muhlayisi
Heritage ndzhaka
Horrible xo biha
Hospital xibedlhele
Humorous ku hlekisa
Identity vutitivi
Incident mhangu
Increase engetela
Indicate kombisa
Industry vumaki
Jealousy mavondzo
Learning ku dyondza
Location ndhawu
Majority votala
Marriage vukati
Material swilo
Medicine murhi
Moderate xikarhi
Mosquito xitsotswana
Mountain ntshava
Narrator mutlhokovetseri
Nutrient swakudya leswi nga ni rihanyo
Opposite fularhela
Original mampela
Ornament ku khavisa
Painting xifaniso
Particle xiphemu xa xiphemu
Patience tiyisela
Pleasure nkateko
Position xiyimo
Positive swa kahle

Possible kumbexana
Postpone hundzisela
Powerful matimba
Precious risima
Pregnant vuyimana
Pressure ntshikelelo
Previous endzhaku
Progress ndzima
Prohibit ku yirisa
Property nhundzu
Purchase xava
Quantity ntsengo
Recovery kuma nakambe
Regional xifundzhankulu
Relevant faneleke
Religion vukhongeri
Remember tsundzuka
Research ndzavisiso
Resource xitirhisiwa
Response nhlamulo
Restrict yirisa
Revision pfuxeta
Sensible mbilu yo olova
Sentence xivulwa
Separate hambanisa
Stranger tiviweki
Strategy endlelo
Strength matimba
Struggle kayakaya
Suitable ringanela
Superior vukulu
Surprise xihlamariso
Swelling pfimba
Terrible xo biha
Together swin’we
Tomorrow mundzuku
Training vutiolori
Transfer hundzisela
Transmit ku hundzisela
Treasure rifumo
Umbrella xiambulela
Universe vuako hinkwabyo
Vacation nkarhi wo wisa
Validate tiyisisa
Vertical ololoka
Vigorous hi matimba
Violence madzolonga
Vocation xirhambo xa ntirho
Vomiting ku hlanta
Wildlife swiharhi swa nhova
Yielding ku tinyiketa
Yourself wena
Youthful vuntshwa

Hard Words

9 letter words

Accession ku nghenela vutirheli
Accessory xitirhisiwa xo pfuneta
Accompany ku heleketa
Actualize actualize
Admirable swi bumabumeriwa
Advantage nkateko
Advisable swi tsundzuxiwa
Affection ririrhandzu
Affiliate xihlanganisi
Afternoon nhlikanhi
Aggregate ku hlengeletiwa ka swilo
Agreement ntwanano
Allowance mali ya mpfuneto
Alternate ku cincana
Ambiguous nga ri erivaleni
Animation swifaniso leswi nga ni swifaniso leswi nga ni vutomi
Apologist mukomberi wa ndzivalelo
Applicant muendli wa xikombelo
Architect mupulani wa tindlu
Associate mutirhisani
Astronomy vutivi bya tinyeleti
Attention rinoko
Attribute vangiwe
Authority vulawuri
Automatic hi ku tisungulela
Available kona
Awareness vulemukisi
Beautiful sasekile
Behaviour hanyelo
Butterfly phaphatana
Calibrate ku kalibhara
Candidate muhlawuriwa
Celebrate tlangela
Challenge ntlhontlho
Confident titshembha
Confusion kanganyisa
Conscious ripfalo
Crocodile ngwenya
Curiosity lava ku tiva
Dangerous nghozi
Delicious nandzika
Democracy demokrasi
Dependent swi titshege hi swona
Different hambana
Difficult ku tika
Discovery ku tshuburiwa
Dishonest ku nga tshembeki
Diversity hambana
Duplicate ku phindha-phindha
Education dyondzo
Effective tirhiseka
Emergency xihatla
Equipment xitirho
Essential nkoka
Establish tumbuluxa
Evolution ndzundzuluko
Excellent kahle
Expensive durha

Fantastic kahle
Fertility ku veleka
Financial timali
Generally angarhela
Glamorous ku saseka ka swilo
Happening ku humelela
Household ndyangu
Identical swo fana
Important nkoka
Incorrect a swi lulamanga
Incorrupt leswi nga onhakiki
Influence hlohlotela
Insurance ndzindzakhombo
Interview inthavhiyu
Intestine marhumbu
Introduce tivisa
Invention vutumbuluxi
Invisible leswi nga vonakiki
Irregular leswi nga tshamisekangiki
Jewellery swin’wetsin’wetsi
Knowledge vutivi
Liability ndzingo
Misbehave ku tikhoma hi ndlela yo biha
Narration ku hlamusela
Necessity xilaveko
Negotiate kanerisana
Nutrition madyelo lamanene
Offensive ndzhukano
Partition ku avanyisa
Political swa tipolitiki
Pollution thyakisa
Potential koteka
Practical koteka
Precision ku kongoma
Privilege nkateko
Procedure humelerisa
Prominent nkoka
Professor profesa
Promotion tlakusiwa
Provoking ku hlundzukisa
Qualified ku faneleka
Reference rheferense
Repulsion ku tlheriseriwa endzhaku
Residence vutshamo bya kona
Sacrifice gandzelo
Sensitive twela
Something xin’wana
Statement xitatimente
Subscribe subscribe
Substance engetela
Sugarcane ximanga xa chukele
Sunflower xiluva xa dyambu
Surrender tinyikela
Technical swa xithekiniki
Temporary nkarhinyana
Terrorist mutherorisi
Treatment vutshunguri
Variation ku hambana-hambana
Vegetable matsavu
Virginity vunhwana
Yesterday tolo

10 letter words

Abbreviate ku pfuxeta
Absolutely hakunene
Absorption ku tswongiwa ka swilo
Acceptable swi amukeleka
Achievable leswi fikelelekaka
Additional engetela
Admiration ku tsakeriwa
Adolescent muntshwa wa kondlo-a-ndzi-dyi
Adulterant muoswi
Adventurer muendli wa swilo swo hlamarisa
Afterwards endzhakunyana
Aggression ku hlundzuka
Alteration ku cinca
Ambassador muyimeri wa tiko
Analytical ku xopaxopa
Antibiotic xidlaya-switsongwatsongwana
Anticipate langutela
Appreciate amukela
Artificial riki xa ntiyiso
Aspiration ku navela
Assignment asayimente
Atmosphere xibakabaka
Attachment khomanisa
Attraction koka rinoko
Chloroform chloroform ya xirhendzevutani
Combustion ku hisiwa ka swilo
Commission khomixini
Compassion ntwela vusiwana
Compulsory boha
Conclusion mahetelelo
Confection confection ya swilo swo nandziha
Corruption vukungundzwana
Decoration ku khavisa
Dedication tiyimisela
Deficiency ku pfumaleka ka swilo
Definition nhlamuselo
Department ndzawulo
Depression ntshikelelo
Dictionary dikixinari
Discipline tshinya
Disclaimer ku tiyimelela
Disclosure ku paluxiwa ka swilo

Discussion nkanerisano
Efficiency tirheka
Employment ntirho
Engagement tihlanganisa
Everything hinkwaswo
Everywhere hinkwako-nkwako
Exhibition nkombiso
Experience hlangana
Experiment ringeta
Expiration ku hela ka nkarhi
Expression tihlamusela
Fertilizer manyoro ya manyoro
Foundation masungulo
Generation rixaka
Government mfumo
Importance nkoka
Impossible koteki
Inadequate ku nga ringanelanga
Incomplete a swi helelanga
Incredible hlamarisa
Individual un’we
Inspection ku kamberiwa
Instrument xitirhisiwa
Irrigation ku cheleta
Journalism vujornalisti
Management vufambisi
Moderation ku ringanisela
Motivation hlohlotela
Negligible swi nga nyawuli
Occupation ntirho
Particular xo karhi
Passionate tinyiketela
Permission mpfumelelo
Population ntalo wa vanhu
Production humelerisa
Prostitute nghwavava
Protection nsirhelelo
Psychology ntivo-miehleketo
Punishment ku xupuriwa
Quarantine lerisiwa ku tshama u ri swaku
Retirement ku huma penceni
Sufficient ringanerile
Supervisor mulanguteri
Supplement xiengetelo
University yunivhesiti
Vegetarian ku dya matsavu
Visibility ku vonakala
Vulnerable ekhombyeni

Advanced Words

Accommodate ku amukela
Achievement fikelela
Acknowledge amukela
Affirmation ku tiyisisiwa
Aggregation ku hlengeletiwa ka swilo
Agriculture vurimi
Alternation ku cincana
Anniversary tlangela
Application xikombelo
Appointment thola
Appreciable swi tlangeriwa
Approximate xiringaniso
Association nhlangano
Certificate xitifikheti
Competition mphikizano
Cultivation ku rima
Corporation nhlangano wa nhlangano
Cooperation ntirhisano
Dehydration ku pfumaleka ka mati emirini
Discontinue ku tshika ntirho
Elimination ku herisiwa ka swilo
Environment mbango
Evaporation ku khuluka ka mati
Examination ku kamberiwa
Expenditure ku tirhisiwa ka mali
Fabrication ku endliwa ka swilo
Improvement antswisa
Independent tiyimela
Information marungula
Inspiration khutaza
Institution nhlangano
Instruction xiletelo
Intelligent tlhariha
Manufacture ku endla swilo
Measurement ku pima
Mensuration ku pima mpimo
Observation mbalango
Opportunity nkateko
Participant mutekaxiave
Performance matirhelo
Preparation malulamiselo
Significant xa nkoka
Temperature mahiselo
Translation vuhundzuluxeri
Transparent erivaleni
Vaccination nsawutiso

Abbreviation xifunengeto xa xifunengeto
Administrate ku fambisa
Appreciation xikhenso
Accommodation vutshami
Accompaniment ku heleketiwa
Administrator mufambisi
Advertisement vunavetisi
Administration vufambisi
Acknowledgement ku amukela
Conformation xivumbeko xa xivumbeko
Conservation mbango
Constitution vumbiwa bya vumbiwa
Construction vumaki
Contribution nghenisa xandla
Communication mbhurisano
Classification ku hlawuriwa ka swiyenge
Congratulation mi hoyozela
Disadvantage ku pfumaleka ka mali
Entrepreneur n’wamabindzu
Entertainment vunyanyuri
Extraordinary swo hlamarisa
Horticulture vumaki bya swimilani
Intermediate xikarhi
Introduction manghenelo
Investigation vulavisisi
International matiko ya misava
Identification ku tivisiwa
Justification ku lulamisiwa
Knowledgeable vutivi
Maintainable ku hlayisiwa
Organization nhlangano
Presentation makanelwa
Preservation ku hlayisiwa ka swilo
Purification ku basisiwa
Participation ku nghenelela
Registration ku tsarisa
Reproduction ku tswariwa nakambe
Satisfaction eneriseka
Self-confidence ku titshemba
Transformation ku hundzuka
Transportation ntleketlo

Greetings

  • Good Morning  = “ Avuxeni “  –  also generally used as an equivalent of “Hello” anytime of the day mainly when  you have not seen or spoken to the person before.
  • Good day ( midday) – “Inhlekanhi”
  • Good afternoon – “Indzengha” ( some translations confuses the Good afternoon and Good day for  “inhlekanhi”
  • Good evening – “ Riperile ” or “ imadyambu”
  • Good night –  Vusiku lebyinene or  Etlela kahle ( sleep well)

 Time of the Day

  •  Dawn – Mahlambandlopfu
  • Morning  – Mixo  or mpudzu
  • Day  – Siku
  • Night  – Vusiko
Colours
Black –  NtimaWhite –  BasaGrey – ?Blue – WasiGreen – RihlazaYellow – XitshopanaGold – NsukuOrange – LamulaRed – TshwukaMaroon – ?Brown – RibungwaPink -?

Geographic Directions

  • North  – N’walungu
  • South – Dzonga
  • West – Vupeladyambu
  • East – Vuxa (Vuxeni)

Days of the week

  • Sunday – Sonto
  • Monday – Musumbunuko
  • Tuesday – raVumbirhi
  • Wednesday – raVunharu
  • Thursday – raVumune
  • Friday – raVunthlanu
  • Saturday – Mugqibela

Months of the year

  • January – Sunguti (Beginning/Genesis). Symbolic start of the cycle.
  • February – Nyenyanyana (Baby birds). Many young chicks are observed to hatch during this month.
  • March –           Nyenyankulu (Grown-up / bigger birds). Birds have matured to near adult or adult stage.
  • April – Dzivamisoko (Setting up traps). “Misoko” are “birds traps”.  Herdboys usually set these traps this month to catch the matured birds – birds hunting season.
  • May – Mudyaxihi ( “eat per your choice “ – Cornucopia – Abundance of food and crops). People are spoilt for choice owing to the available varieties of food crops which are being harvested from the fields.
  • June – Khotavuxika (Start of the cold season). This is the beginning of the cold season.
  • July -Mawuwani (Light breeze). The  cold days become a little windy giving a “woo” sound mainly from the many artefacts that the Tsonga people used to keep.
  • August – Mhawuri (Gale winds). The winds are much stronger .
  • September – Ndzhati ( from Ndlati , meaning Lightning). This is the time when rain is often accompanied by thunder and lightning. Superstition has it that an animal falls from the sky signifying the advert of rain.
  • October – Nhlangula (An edible plant bears fruit). Many trees, in particular the ‘nhlangula’  tree  has ripened and bears its fruit.
  • November – Hukuri (Chicken egg-laying period ). Month during which  many chicken are seen laying and hatch their many eggs.
  • December – N’wendzamhala (Ending). Everything comes to an end; with impala breeding in large numbers, hunting season begins.

Numbers  1- 100, 1000, 1 million,

  • One                 N’we
  • Two                 Mbirhi
  • Three               Nharhu
  • Four                 Mune
  • Five                  Ntlhanu
  • Six                    Ntsevu
  • Seven               Nkombo
  • Eight                Nhungu
  • Nine                 Nkaye
  • Ten                  Khume
  • Eleven            Khumen’we
  • Twelve            Khumembirhi
  • Thirteen          Khumenharhu
  • Fourteen          Khumemune
  • Fifteen            Khumentlhanu
  • Sixteen            Khumentsevu
  • Seventeen       Khumekombo
  • Eighteen          Khumenhungu
  • Nineteen         Khumenkaye
  • Twenty            Makumembirhi
  • Twenty one     Makumembirhin’we
  • Twenty two     Makumembirhimbirhi
  • Twenty three   Makumembirhinharhu
  • Twenty four     Makumembirhimune
  • Twenty five     makumenharhuntlhanu
  • Twenty six       makumembirhitsevu
  • Twenty seven  makumembirhinkombo
  • Twenty eight   makumembirhinhungu
  • Twenty nine    makumembirhikaye
  • Thirty               makumenharhu
  • Thirty one        makumenharhun’we
  • Thirty two        makumenharhumbirhi
  • Thirty three     makumenharhunharhu
  • Thirty four       makumenharhumune
  • Thirty five        makumemunentlhanu
  • Thirty six         makumenharhutsevu
  • Thirty seven    makumenharhunkombo
  • Thirty eight     makumenharhunhungu
  • Thirty nine       makumenharhukaye
  • Forty                makumemune
  • Forty one         makumemunen’we
  • Forty two         makumemunembirhi
  • Forty three      makumemunenharhu
  • Forty four        makumemunemune
  • Forty five         makumemunentlhanu
  • Forty six           makumemunetsevu
  • Forty seven      makumemunenkombo
  • Forty eight       makumemunenhungu
  • Forty nine        makumemunekaye
  • Fifty                 makumentlhanu
  • Fifty one          makumemunen’we
  • Fifty two          makumemunembirhi
  • Fifty three       makumemunenharhu
  • Fifty four         makumemunemune
  • Fifty five          makumemunentlhanu
  • Fifty six            makumemunetsevu
  • Fifty seven       makumemunenkombo
  • Fifty eight        makumemunenhungu
  • Fifty nine         makumemunekaye
  • Sixty                 makumetsevu
  • Sixty one          makumetsevun’we
  • Sixty two          makumetsevumbirhi
  • Sixty three       makumetsevunharhu
  • Sixty four         makumetsevumune
  • Sixty five          makumetsevu nthlanu
  • Sixty six           makumetsevutsevu
  • Sixty seven      makumetsevunkombo
  • Sixty eight       makumetsevunhungu
  • Sixty nine         makumetsevukaye
  • Seventy            makumenkombo
  • Seventy one     makumenkombon’we
  • Seventy two     makumenkombombirhi
  • Seventy three  makumenkombonharhu
  • Seventy four    makumenkombomune
  • Seventy five     makumenkombo nthlanu
  • Seventy six      makumenkombotsevu
  • Seventy sevenmakumenkombonkombo
  • Seventy eight  makumenkombonhungu
  • Seventy nine    makumenkombokaye
  • Eighty              makumenhungu
  • Eighty one       makumenhungun’we
  • Eighty two       makumenhungumbirhi
  • Eighty three    makumenhungunharhu
  • Eighty four      makumenhungumune
  • Eighty five       makumenhungu nthlanu
  • Eighty six         makumenhungutsevu
  • Eighty seven    makumenhungunkombo
  • Eighty eight     makumenhungunhungu
  • Eighty nine      makumenhungukaye
  • Ninety              makumekaye
  • Ninety one       makumekayen’we
  • Ninety two       makumekayembirhi
  • Ninety three    makumekayenharhu
  • Ninety four      makumekayemune
  • Ninety five       makumekaye nthlanu
  • Ninety six        makumekayetsevu
  • Ninety seven   makumekayenkombo
  • Ninety eight    makumekayenhungu
  • Ninety nine      makumekayekaye
  • One hundred   dzana

Tsonga Useful phrases

  • My name is … –  Vito ra mina  i…
  • I love you – Ndza ku rhandza
  • You are beautiful – U sasekile
  • My lover – murhandziwa

Seasons of the year

  • Spring – Ximun’wana
  • Summer – Ximumu
  • Autumn – Xixikana
  • Winter – Xixika

Domestic animals
Dog – Mbyana
Cat – Ximanga
Pig – Nguluve /Honci
Donkey – Mbhongholo
Horse – Hanci
Goat – Mbuti
Cattle – Homu
Duck – Sekwa
Chicken – Huku
Dove – Tuva
Sheep – Nyimpfu
Turkey – Galankulu

Wild animals

Lion – Nghala
Elephant – Ndlopfu
Tiger – Yinghwe
Rhino – “Mhungubye”
Buffalo – Nyarhi
Other wild animails

Impala – Mhala
Hare – Mpfundla
Warthog – Nguluve-Nhova
Zebra – Mangwa
Giraffe – Nhutlwa
Babboon – Mfenhe
Monkey – Rintoho
Hyena – Mhisi
Jackal – Mhungbye
Wildbeast – Homgonyi

Thank you.                     Na Khensa

Hallo                            Ahe

Yes/no/not                     E,ee,eya/hayi

Please                          Na Kambela

Excuse me                      Rivalelo

Good morning                   Avuxeni

Good-bye.                      Mi sala kahle

My name is …                 Vito ra mina (name of me) I …

What is your name?           Vito ra wena (name of you) I wani (question) yini (what)?

How are you?                  Mi njani?/Wena njani?

I am well, thanks              Ni pfukile, na khensa

And how are you?              Na wena unjani?

OK                              Hi swona

Tata wa hina wa le Matilweni (Our Father who art in Heaven),

Vito ra wena a ri hlawuleke (Hallowed be thy name); a ku te kufuma ka wena (Thy kingdom come);

Ku rhandza ka wena a ku endliwe misaveni tanihi loko ku endliwa tilweni.(Thy will be done on earth as it is in heaven)

U hi nyika namunthla vuswa bya hina bya siku rin’wana ni rin’wana; (Give us this day, our daily bread)

U hi rivalela swidyoho swa hina, tanihi loko hi rivalela lava hi dyohelaka (and forgive us our trespasses as we forgive those who trespass against us)

U nga hi yisi emiringweni kambe u hi ponisa eka lowo biha. (and lead us not into temptation, but deliver us from evil).

Thank you                     Ndza khensa

Hello                           Avuxeni

Mr.                             Nkulukumba

Mrs.                            Mananankulu

Yes                             E/eya

No                              Hayi

Good                           swi Lungile

Please                          Na kombela

Do you have?                   una yona xana? Goodbye                Sala kahle

See you soon!                 Ndzi ta ku vona hi nkarhinyana

Who?                          Mani?

What?Yini?
I wantNi lava
Where?Kwihi?
OK!Hi swona!

1.   HERE AND THERE:

Ndzi laha (here).                                                  I am here.

Wena ula haya (there).                                         You are there.

Ukona kwa leho xana (question) ?                           Are you there?

E (yes), u kona kwaleho.                                        Yes, you are there.

U kona laha xana (question)?                                 Are you here?

Hayi (no), wena awu kona laha.                               No, you are not here.

Hi leyi laha (it).                                                    It (is) here.

Xi kwihi (where)?                                                 Where is it?

Hi lexi                                                                 It (is) there.

Hi lexiyana?                                                         Is it there?

A ndzi tivi.                                                           I do not know.

Miguel u kwihi (where)?                                        Where (is) Miguel?

Anga kona lahawani.                                              He is not here.

U le kwini?                                                           Where is he?

Andzi tivi (know).                                                 I do not know.

Xi. hi luya!!                                                          Darn! There he is!

2.   LIKING:

Ndza ku (you) rhandza (like)                                 I like you.

Wa ndzi rhandza xana (question) ?                        Do you like me?

E (yes), ndza ku rhandza.                                      Yes, I like you.

Wa yi rhandza mali (money) xana?                         Do you like money?

Ee, ndza yi rhandza mali.                                       Yes, I like the money.

Ndzi Rhandza Mati..                                             I like water.

Wa wa rhandza mati?.                                           You like water?

Ndzi rhandza ti buku tinwana.                               I like some books.

U rhandza movha.                                                 He likes the car.

Anga rhandzi movha                                              She does not like the car.

A wa swi rhandza sawkudya swa na mandyambu?     Do you like the dinner? Hayi ani swi rhandzi swakudya swa na madyambu    No, I do not like the dinner. Xi! Munghana!                                           Oh. Darn! Mate!

Na kambela, unga (do not) ri (say) Munghana!.        Please do not say Mate!

3.   DOING:

Ndza/Na endla.                                                    I do.

Ndzi endle leswi(this).                                          I do this

Wa endla                                                              You do

Endla leswi                                                           You do that

Hi endla leswi                                                       We do that

Hi Tsakile.                                                           (And) we are happy.

Swa olova xana?                                                    Is it easy?

Ee, aswi tiki.                                                       Yes, it is not difficult.

U endla leswi xana?                                               Do you do that?

Endle leswi nakombela!!!                                        Do that, please!!!

4.   CAN/ABLE TO DO:

Ndzi nga swikota                                                  (I) can

Ndzi nga swikota xana?                                        Can I?

Ea ni nga, swikota.                                                Yes, I can.

U nga endla lexi?                                                  Can you do this?

Ee, ndzi nga endla lexo.                                         Yes, I can do that.

Ndzi nga dya swintsanana.                                     I can eat a little.

Ndzi nganwa mati ma ntsanana.                             I can drink a little.

Ndzi nga famba.                                                   I can go.

Ndzi nga ta.                                                         I can come.

Ndzi nga etlela.                                                    I can sleep.

Unga vulavula.                                                       You can speak.

Unga vulavula xana?                                              Can you speak?

E,ndzi nga vulavula.                                               Yes, I can.

Unga edle lexi xana?                                             Can you do this?

Hayi ani nge swikoti ku endla lexo                         No, I can not do that.

Unga twisisa (understand) ?                                  You can understand?

Unga twisisa xana?                                               Can you understand?

Eya Switsanana (little).                                         Yes, a little.

Wa swikota kuri Munghana(mate)?                        Can you say Mate?

Eya ndzi nga Vulavula Xitsonga switsanana!            Yes, I can speak a little Sotho! Xi Swisasekile                                           Darn! I am wonderful!

5.   UNDERSTANDING:

Ndza Twisisa.                                                      I understand.

Andzi Twisisi .                                                     I do not understand.

Awu twisisi                                                          You do not understand.

Awa Twisisa Nwansati?                                        Do you understand women?

Hayi ndzi Va twisisi!!                                            No. No. I do not understand them!!!

Xi!   Munghana!                                                     Oh. Darn! Mate!

Ndza kombela ungaku Munghana..                             Please do not say Mate! U sasekile                                                  You are wonderful!

6.   WANTING:

Ndzi lava (want).                                                  I want.

Ndzi lava kudya swintsanana.                                 I want to eat a little.

Ndzi lava kunwa mati.                                           I want to drink the water.

Ndzi lava kuya exiyindlwaneni!!                              I want to go to the toilet!!!

Xana u lava kundya swintsanana?                            Do you want to eat a little?

Hayi! Andzi lavi kudya.                                          No, I do not want to eat.

Xi! Ndzi lava ku ku nyika swi ntsongo.                   Darn! I want to give you a bit. Hayi, ndza khensa.                                          No, thank you.

Ndzi lava kuta.                                                     I want to come.

Ulava ku etlela nami xana?                                     Do you want to sleep with me?

Hayi, andzi swilavi kuetlela nawena.                       No, I do not want to sleep.

Miguel, xana u lava kudya machela?                        Miguel do you want to eat the frogs? Xi!                                                            Hayi sweswi ndza khensa!       Darn! Not now, thank you!

7.   GETTING:

Ndzakombela ndzi nyiki mali                                 (Please) give me the money.

Ndzakombela teka mali.                                       Please take the money.

Ndzi teka mali.                                                     I take the money.

Ndzi Kombela uninyika tikiti.                                Please give me the ticket.

Nakombela teka tikiti.                                         Please take the ticket.

Ni teka tikiti.                                                      I take the ticket.

Nakombela ninyiki xilo lexo.                                  Please give me the thing.

Xi kwihi xilo?                                                       Where is the thing?

Ani switivi                                                           I do not know.

Nakombela ndzi nyiki wawanuna!                            Please give me a man!

Xi!! I wa wansati nsati!!                                       Darn-t!!! What a woman!!

U sasekile!                                                           She is wonderful!

8.   HAVING:

Ndzi na xilo xinwe                                                I have one thing.

Ani na naxinwe.                                                     I do not have one thing.

Una xinwe                                                            You have one thing.

Hina xinwe ntsena.                                                We have one thing.

Wa wansati una xinwe ntsena.                               She has one thing

Ndzi na nkarhi lontsanana manana-ntsongo             I have a little time, Miss! Kambe una mali leyi ntsongo tatana                        But, do you have a little money

9.      ORDERING (POLITELY):

ndzi kombela uni nyika xilo                                    Please give me the thing.

Ndzi kombela uni nyika mali                                  Please give me the money.

Ni kombela uni nyika mati                                     Please give me the water.

Nna khensa.                                                         Thank you.

Nakombela unga nwi mati ya le France                   Please don’t drink the water in France!!

Nwanana wayini                                                    Drink the wine.

Ndzi kombela uta lahawani                                    Please come here.

Ni kombela uya lahaya                                           Please go there.

Ndzi kombela unwa leyi                                         Please drink this.

Unga ndyi lexo                                                      Do not eat that!

Ni kombela uni nyika lexi                                      Please give me this.

Ndzi kombela unga teki lexo.                                Please do not take that.

Ndzi kombela uvula lexi                                        Please say this

Ndzi kombela kuri unga ku munghana                     please do not say Mate! Xi!. Na khensa.                                           Darn! Thank you.

10.   GREETING: Polite and slang

Avuxeni Mihayille.                                                Hello Mihayille.

Avuxeni Paula.                                                     Hello Paula.

Avuxeni, Mihayi.                                                   Good morning Mihayi.

Avuxeni Sancos.                                                   Good morning Sancos.

Ku njani, Eliza?                                                     How are you, Eliza?

Hi swona, nna khensa, Khulu.                                  I am well, thank you, Khulu.

U pfuke njani, Xavier?                                          How goes it, Xavier?

Hi swona, nna khensa, Miguel.                               OK , thank you Miguel.

Sala kahle, Giles.                                                  Goodbye Giles.

Sala kahle, Judith.                                                Bye bye Judith.

E, Swi lungile, Hollie                                             Yes OK, Hollie.

Swi lungile, Sam.?                                                 OK Sam?

E, Swi lungile, Lucie.                                             Yes OK, Lucie.

Aswi bihangi ngopfu, Henri.                                  Not too bad, Henri.

Wa hanya kahle murhandziwa?                               Are you well, my darling?

Hayi!!!                                                                  No!!!

11.   DESCRIBING:

swi lungile                                                            it is good.

Aswi bihangi ngopfu.                                            It is not good.

Swi bihile                                                            It is bad.

I Buku.                                                                 It is a book.

Xana yikulu?                                                         Is it big?

Hayi, yi ntsongo.                                                   No, it is small.

Swa olova xana?                                                    Is it easy?

Hayi, swatika.                                                       No, it is hard.

Xana Mati Ya lungile/ya kahle?                              Is the water good?

Hayi, mati yale france aya lungangi/kahle               No, the water is not good in France!!

Oh munghana!!                                                      Oh Mate!!!

Ndza kombela unga ku Munghana.                          Please do not say Mate!

Xi! E!!                                                                 Darn! Yes!!

12.   KNOWING (Things & people):

Ndza switiva.                                                       I know this.

Wa switiva leswi?                                                 Do you know this?

Eya na switiva                                                      Yes, I know this.

U tivi lexo.                                                           You know that.

U tiva lexo?                                                         Do you know that?

Hayi, andzi yi tivi leyo.                                          No, I do not know that.

Na nwi tiva wa nsati loyi                                       I know that woman.

Na nwi tiva nwa nuna loyi                                       I know the man.

Wa ndzi tiva.                                                       He knows me.

Wa nwi tiva nwansati luya?                                    Do you know that woman?

Hayi. Avuxeni, Manana-nkulu?                                No. Good morning Madame?

Hi swona,Manana-nkulu?                                        Are you well, Madame?

Hayi. Andzi titwi kahle, famba kahle!                    No, I am not well!! Goodbye!!! Awu nwi tivi.                                        You do not know her!

13.   NUMBERING:

Ndzi na nkinga yinwe                                            I have one problem.

Eya, una nkinga.                                                    Yes, you have a problem.

Hayi, una timbirhi (2).                                          No, you have two (of them).

Una tinharhu.                                                       He has three.

Una tamune(4).                                                     She has four.

Hi na tintlhanu(5).                                                We have five.

Xana una tona ta ntlhanu?                                     Do you have five?

Eya sweswi ndzina tikinga ta ntlhanu!                    Yes now, I have five problems!!! Vana hinkwavo(all)!                               All the children!

14.   ASKING:

I mali muni buku(book) ?                                       How much is the book?

Ti dollar ta nthlanu(5).                                          Five dollars.

I mali muni xilo lexi(thing)?                                   How much is this thing?

I mali muni?                                                         How much?

Dolar ta mune(4).                                                 Four dollars.

Yi lekwihi?                                                           Where is it?

Yihi kwalaho(there).                                             It is there.

Hayi, ayi kona kwalaho.                                          No, it is not there.

Xi le kwihi xinyindlana?                                         Where is the toilet, please?

Xiyindlwana xi lahaya.                                           The toilet is there.

Inchini xexo?                                                       What is that?

Uri yini?                                                              Pardon. What?

leyo                                                                     That.

I buku ya kahle (good).                                         Oh, it is a good book.

U lava yini?                                                          What do you want?

Na kombela, ndzi lava wayini.                                 I want the wine, please.

Kuna mani laha?                                                    Who is here?

Hi lahawani.                                                          We are here.

Emani wansati luya?                                              Who is that woman?

Andzi swi tivi(know).                                            I do not know.

Xi! i Madonna!.                                                     Darn! It is Madonna!

Nwa nsati wo saseka.                                            What a woman! She is wonderful!

15.     EVERYTHING – Colloquial – Polite and slang:

Ndzi laha(here).                                                   I am here.

U lahaya.                                                              You are there

Eya ndza ku rhandza.                                            Yes, I like you.

Xana wa yi rhandza mali?                                      Do you like money?

U endla lexi.                                                         He does this.

U endla lexo.                                                        She does that.

Ndzi nga vulavula Xitsonga ka ntsongo!                  I can speak a little Tswana! Ndza twisisa.                                          I understand.

Awu twisisi.                                                         You do not understand.

Ndzi lava kuya abareni.                                         I want to go to the bar.

U lava kuya a xiyindlwaneni,                                   You want to go to the toilet.

Ndzina nkarhi lontsanana Manana-nkulu!                 I have a little time, Miss!

Xana u na yona mali leyi yi ntsanana?                      But, do you have a little money, Sir?

Ndzi kombela unganwi mati ya le!                          Please don’t drink the water in France!!

Nwanana wayini.                                                    Drink the wine.

U pfuke njani, Eliza?                                             How are you, Eliza?

Ndzi pfuka kahle, na khensa.                                 I am well, thank you, Khulu.

Xana yi kulu nkulukumba?                                      Is it big, Sir?

Hayi, yintsanana manana-ntsongo.                          No, it is small, Miss.

Awu nwi tivi!                                                        You do not know her!

Xi! U sasekile!                                                     Darn! She is wonderful!

Eya sweswi ndzi na ti nkinga ta ntanthlanu!            Yes now, I have five problems!!! Vana hi nkwabo!                                   All the children!

I yini lexo?                                                           What is that?

Ndzi rivaleli, u ri yini?                                          Pardon. What?

Hi liya lahaya.                                                       There it is.

A swi bihangi ngopfu.                                           Not bad.

Xi!!!                                                                     Darn!

Hi swona?                                                             OK?

Eya I ya xi yimo xale henthla.                                Yes, it’s cool!

Eya, iya le henthla.                                                Yes, it’s cool! (classy)

Eya iya lehenthla.                                                 Yes, it’s cool! (upper class)

Anga vuli munghana.                                              Please do not say Mate!

Ahi swa lehenthla.                                                It is not cool (upper class)!!!

Ndzi fanele ku endla lexi.                                      I must do this.

U fanele ku endla lexo.                                          You must do that

saseka?                                                                Wonderful?

Eya wa tsakisa/eya u sasekile.                              Yes you are wonderful!

Sala kahle sweswi.                                                 Bye bye, for now!

Sala kahle sweswi,                                                 Bye bye for now!

Ndzi taku vona hi nkarhinyana!                               Be seeing you soon!!

  1. Greetings/ Exclamations:

NATURAL VOCABULARY:

(without accents)

hello                      good morning,         how are you?          I am well               thank you

ahe                 avuxeni             mi (wena) njani?   ni pfukile          na khensa

goodbye                 yes                        no.                         Not OK                 not too bad

sala kahle          eya                 hayi                hi swona           aku bihangi

ngopfu

Darn!!                    Mate!                    there it is!            “cool”!!!                  please

Xi!                  Munghana!         Hi liya             hi swona           Na kombela

  • Verbs: hoba-

to be                     have                      like                       want                      can

ku va               ni na               rhandza            lava                ninga

do                         say/speak              go                         come                     give

endla               vula                famba              tana                nyika

take                      eat                        drink                     sleep                     know

teka                jana                nwana              tlela                tiva

understand            must                      get                       see

twisisa             mfanelo            Kuma               vona

  • Prepositions:
someathetofrom
yinwanaayi/wa/auvuya
d. Pronouns:    
Iyouheshewe
Mina/niwean.uu/iu/ihina
itthisthatMrMrs.
Yi/yonaleyilexiNkulukumbaMofumahadi
e. Nouns: 
moneythingmanwoman/wifewater
malixilonwanunanwansatimati
carticketbookfriend 
movhatikitibukumunghani 
f. Adjectives/ adverbs/Other:    
goodbadbigsmallnow
lungilebihakuluntsananasweswi
latera littlewonderful!Happyeasy/difficult
andzaka nkarhiswei ntsongosasekatsakaolova/tika
herethere   
lahaliya   

g. Interrogatives:

how much?             where?                  what?                    who?                      when?

Mali muni?         kwihi?              yini?               mani?              rini?

Note:              What is this?        Negative               Question?

I nchini leyi yini?

a-…yona           Aku … wani?

h. Numbers:    
onetwothreefourfive
n’wembirhinharhumunenthlanu
sixseveneightnineten
tsevunkombonungunkayekhume
  1. And some survival words:

WC (ntloana) always (hi masiku)

fast/slow (hixihatla/swintsanana) but (kambe)

never (aswinge endleki) food (swakundya)

train (xitimela) bus (bazi) home (kaya)

work (ntirhweni) time (nkarhi) today (namunthla)

tomorrow (mundzuku) paper (phepha)

newspaper (phepha ra timhaka)

day (siku) week (vhiki) year (lembe) hour (awarha)

minute (motsotso) hamburger (berger) think (ehleketa) read (hlaya)

write (tsala) laugh (hleka) dance (tshina)

later (andzaka nkarhi) stop (yima)

policeman (phorisa) six (tsevu)

seven (nkombo) eight (nungu) nine (nkaye) ten (khume) hundred (dzana)

thousand (Gidi) mate (munghana) bye bye (sala kahle) see you soon (ni ta ku vona hi nkarhinyana)

QUESTIONS:

When/how?                                     rini?/njani?

What/why?                                     Yini?/hiko kwalaho ka yini?

Who/which?                                     Mani/xihi?

Where is/are …?                             xile kwihi/swile kwihi … ?

Where can I get …?                          ndza nga swi kuma kwihi …?

How much?                                      E mali muni?/swo tani hi kwihi

Can you help?                                   Ndzi nga ku pfuna xana?

What does this mean?                         Swi vula yini leswi? UNDERSTANDING:

I understand                                    Ndza twisisa.

I don’t understand.                            Andzi switwisisi.

Please say that again.                         Ndza kombela vulavula na kambe. Can you translate this for me?      Ndzi kombela uni hlamusela leswi? Can I have… ?                         Ndza kombela…?

You know how to speak:                       Wa swi tiva ku vulavula … ?

English/Sotho?                                  English/Sotho

I don’t speak Sotho.                          Andzi vulavuli Xi Sotho

I speak a little …                             Ndzi vulavula swintsanana COMMENTS:

It’s:                                            Hi yona …:

right/wrong                                     lunga/lungangi

better/worse                                   antswa/biha

big/small                                        kulu/ntsongo

cheap/expensive                                tshipile/dura

good/bad                                        lunga/biha

hot/cold                                         kuhisa/kutitimela

near/far                                        kusuhi/kule

FOOD:                                          Swa kudya

I like:                                           Ndzi rhandza:

breakfast                                       swa kudya swa na mpundzu

lunch                                             swa kudya swa na nhlikani

dinner                                           swa kudya swa na madyambu

May I have some (I can get some):          Ndza kombela: bread/butter                                                            xinkwa

cheese                                          cheese

eggs                                             matandza

meat/potatoes                                  nyama/mazambani

apples/oranges                                 maapula

coffee                                           kofi

milk                                              meleke

fruit juice                                      juice ya mihandzu

water                                           mati

tea                                              tiye

I want to pay.                                 Ndzi lava ku hakela.

Very good.                                      U thlarihe ngopfu/swi lunge ngopfu

Thank you.                                      Ndza khensa.

TRANSIT:

Where is the nearest shop:                   Vhengele ra le ku suhi ri kwihi?

Where is a taxi?                               Taxi yi kwihi?

How much to go to …?                        I mali muni ku ya kona …..

Take me to ….                                Teka mina…

Stop at this place …                         Yima laha wani …

This is the wrong road.                       A hi ndlela yona leyi

Go straight ahead.                             Famba u ya mahlweni.(yana mahlweni)

It’s there, on the:                            I lahayani … :

left/right                                       xinene/voko ra kudya

next to/after                                   amahlweni ka/andzaku.

north/south                                     dzonga

east/west                                       Vupela dyambu

Where is the:                                  Yi le kwihi.

town centre?                                   Doroba-kulu ?

pharmacy?                                      Khemisi?

SHOPPING:

Do you have any …?                          Xana una nchumu?

How much is this?                              I mali muni lexi?

I will take it.                                  Ndzi tayi teka.

What colours have you?                       U na mivala yihi?

Black                                            Yantima

Blue                                             Wasi

Red                                              Tshuka

White                                           Yo Basa

Green                                           Ya luhlaza

I  want to buy:                                Ndzi lava ku xava(buy): aspirin/soap                                    mapilisi ya nhloko/xisibi

half kilo apples                                 saka ra maapula (apples)

litre of milk                                    litara ya (of) meleka (milk)

film/newspaper                                 filimi/pepha ra ti mhaka TELEPHONE:

Hello, this is tsakani speaking.               Ahe, I tsakani la vulavulaku.

Please speak slowly.                           Nakombela vulavula swi ntsanana.

I want to speak to:                            Ndzi lava kuvulavula na: Mr.                                         Nkulukumba

Mrs.                                             Manana-nkulu

Miss                                             manana-ntsongo

When is he back?                              Buya rini?

Can you tell him I called?                     Unga nwi byela kuri ani nwi belele rigqingo xana?

TIME:

Do you have enough time?                     Una wo nkarhi wo ringana xana?

What time is it? …                           I nkarhi muni?

Time is:                                         Nkarhi I :

five past one                                   nhlanu wait minite andzaka awara yinwe

quarter past three                             kotara endzaku ka awara ya vunharhu

MEETINGS:

We see you:                                    Ha ku vona

today                                            namunltha

tomorrow                                        mundzuku

next week                                       vhiki leri taku

in the evening                                  namadyambu

See you soon.                                   Ndzi taku vona ku ngari khale

You are right/wrong.                          Utiyisile/ahi swona

That is right                                   Swi-lungile.

LOCATIONS:

Here/there                                     laha/lahaya

At the UN office                              a ti ofisini ta UN

(Is) it near/far                                yi le kusuhi/yi le kule

How many hours?                               I ti awara ti ngani?

  1. I am well.                     Ni hanye kahle/ndzi hanyile
  2. How are you                   U pfuka njani
  3. Thank you.                    Na khensa
  4. Here                           laha
  5. What is this                  Inchini lexi
  6. Goodbye                       sala kahle/famba kahle
  7. Hello                           Ahe
  8. It is good                     Swilungile/Hi swona
  9. OK                             Hi swona
  10. What is your name?          Imani vito ra wena
  11. I do not drink.                A ndzi nwi
  12. Stop here.                    Yima laha
  13. Yes                             Eya
  14. Please                          na kombela
  15. It is wonderful                Swi lungile/Swi sasekile
  16. No                             Hayi.
  17. How much is that?             I mali muni leyo
  18. Where is the toilet?          Xi kwihi xiyindlwana
  19. Where/when/why?            Kwihi/rini/hikuva-hiko kwalaho kayi
  20. What time is it?              I nkarhi muni
  21. Can you help?                  U nga ndzi pfuna xana?
  22. I do not understand           Andzi twisisi.
  23. What does this mean?         Swi vula yini leswi
  24. Please, speak slowly           Ndza kombela vulavula swintsanana
  25. See you soon!.                 Ndzi ta ku vona ku nga rikhale
  26. Good food!!                     Swakudya swo tsokombela!

Airport                     xima-xihahampfuka

Army                        Masoja

Asylum                      asylum

Border                      bodara

Camp                        kampu

Children                     Vana

Clothing                     Swiambalo

Cooking pot                 Mapoto

Cooperation                 Ntwanano

Customs                     Baxavi

Delay                       ndzaka nkarhi/hlwela

Detention                   Ku khomiwa Development program      Ku humelala mahlweni Displaced persons

Electricity

Expulsion                    Xibaleswo

Family                       mundyeni

Government                 Holobye wa tiko

Grandparents               Vo kokwani

Handicapped                Xigono

Health                      Vutomi

Hospital                     Xibedlele

House                       Yindlu

Human rights               Malungelo Ya Vanhu

Husband                    Nwanuna

Lamp                        Rivoni

Legal protection

Malnutrition                Ndlala

Material assistance        mpfuno

Ministry                    Nkulukumba/mfundisi

Nutrition                   ???

Pain – days/weeks         Kuvava – masiku/mavhiki Pain – months/years                                    – nhweti/lembe

Pain – treatment                    – ku hola

Pain – arms/legs                     – mavoko/milenge

Pain – chest                          – Xifuba

Pain – ears/eyes                     – Ndleve/Matihlo

Pain – hands/feet                   – swandla/melenge

Pain – head/neck                    – nhloko/nhamu

Pain – stomach                       – khwirhi Persecution         ???

Petrol                       Mafura ya movha

Police-station              Xiphorisa

Pesident                    Holobye

Prison                       Tirongo

Province                     ??

Reception centre           Yindlu ya vuamukerhi

Representative             Xivulavuleri

Rural                        Amakaya

Sanitation                  Mahanyelo ya kahle

Shelter                     Yindlu

Status                      Xiyimo

Tent                        Tende

Torture                     Xanisa

Town                        Doroba

Transportation             Swifambo/Timovha

Travel Docs                Tibuku To famba

Tribe                       Xonga

Truck                       Lorhi

Urban                       Doroba

Village                      Makaya

War                         Nyimpi

Water                      Mati

Wife                        Wansati

1. A/an a2. After ndzaku3. Again nakambe4. All hi nkwaswo5. Almost u lavile
6. Also7. Always8. And9. Because10. Before
nayenakotalanahikuvamahlweni/ masungulweni
11. Big12. But13. I can14. I come15. Either/or
kulukambendzi ngandza takambe
16. I find17. First18. For19. Friend20. From
nikumarosungulayonaMUNGHANAku huma
21. I go22. Good23. Goodbye24. Happy25. I have
ndza fambaswilungileSALA KAHLENtsakoni na yona
26. He27. Hello28. Here29. How30. I
nunaAVUXENIlahanjanimina
31. I am32. If33. In34. I know35. Last
ndzilokoandzenina switivamahetelelo
36. I like37. Little38. I love39. I make40. Many
Ndza rhandzaNtsongo/ntsananaNdza rhandzandza edleswotala
41. One42. More43. Most44. Much45. My
nweko talakotalaswingani/swotalaswa/ya
46. New47. No48. Not49. Now50. Of
leyi ntshwaHAYIHAYIsweswiWA
51. Often kotala52. On yona53. One nwe54. Only ntsena55. Or kumbe
56. Other57. Our58. Out59. Over60. People
yinwanatahinahumaahenthlaVanhu
61. Place62. Please63. Same64. I see65. She
ndzawuNAKoMBELAswafanaVonaxisati
66. So67. Some68. Sometimes69. Still70. Such
sweswiyinwanahinkarhi wunwanayimaswofana
71. I tell72. Thank you73. That74. The75. Their
ndza vulandza khensalexiyaa/i/ta bona
76. Them77. Then78. There is79. They80. Thing
Bonaiviku nabonaxilo
81. I think82. This83. Time84. To85. Under
Ndzi HleketaLexinkarhiKWAlaa hansi
86. Up87. Us88. I use89. Very90. We
a henhleHinaNdzi tirhisaswineneHina
91. What92. When93. Where94. Which95. Who
yinirinikwihiyihimani
96. Why97. With98. Yes99. You100. Your
HIKOKWALA KAYINAEYAWENAYA WENA